BEAU opent negen gerenoveerde woongebouwen in Helmetwijk naar collectieve tuin
Ontwerpbureau BEAU heeft in Schaarbeek de renovatie van negen sociale woongebouwen in de Helmetwijk afgerond. In opdracht van de Schaarbeekse Haard werden de panden tussen de Helmetsesteenweg, de Van Droogenbroeckstraat en de François Séverinstraat grondig aangepakt. Het project, gestart begin 2023 en voltooid in 2026, omvat 41 gerenoveerde woningen. BEAU werkte samen met Piron Ingénieurs voor stabiliteit en speciale technieken en ACNERGIE voor EPB-advies; Floré-Van Poppel stond in voor de uitvoering. Het project werd gefinancierd door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest via de Brusselse Gewestelijke Huisvestingsmaatschappij (BGHM).
De renovatie bracht de woningen op het niveau van de huidige comfortstandaarden en de energieprestatienormen voor lage-energiegebouwen. Binnen het programma ging bijzondere aandacht naar verschillende gezinstypes. Zo omvat het geheel appartementen met drie tot vijf slaapkamers voor grote gezinnen en zes woningen die toegankelijk zijn voor personen met beperkte mobiliteit. De operatie bleef bovendien niet beperkt tot de individuele woningen. Ook de relatie tussen de gebouwen en het binnengebied van het bouwblok werd grondig herzien, waardoor de verschillende panden sterker als één woonensemble gaan functioneren.
Van afgesloten binnengebied naar gedeelde tuin
Een belangrijke ingreep bevindt zich in het hart van het bouwblok. Het binnengebied werd heringericht als een ruime gemeenschappelijke tuin met groene zones en een centrale ontmoetingsplek. Twee grote doorgangen in de gevels ontsluiten deze collectieve ruimte en zorgen voor nieuwe verbindingen met de omliggende bebouwing. De heraanleg werd mogelijk gemaakt via het 101%-programma van de BGHM, dat bijkomende middelen voorziet voor de inrichting van collectieve ruimtes. Zo krijgt het binnengebied een veel prominentere plaats in het dagelijkse gebruik van het woonensemble.
Ook de woningen zelf werden nadrukkelijker met deze buitenruimte verbonden. Waar ze voordien geen toegang hadden tot het binnengebied, geven ze vandaag uit op de gemeenschappelijke tuin. Terrassen en balkons zorgen daarbij voor private buitenruimte aan de woningen. De renovatie verbetert zo niet alleen het comfort binnenshuis, maar hertekent ook de relatie tussen privaat en collectief. De tuin vormt voortaan een gedeelde ruimte tussen de verschillende woongebouwen en biedt bewoners naast groen ook mogelijkheden voor ontmoeting en verblijf.
Gemeenschapslokaal tussen straat en tuin
Op de hoek van de Helmetsesteenweg en de Van Droogenbroeckstraat werd binnen het project ook een gemeenschapslokaal ingericht. De ruimte is zowel vanaf de straat als vanuit de tuin toegankelijk en legt daarmee een directe verbinding tussen het woonensemble en de omliggende wijk. Het lokaal zal onderdak bieden aan activiteiten van het Project voor Sociale Cohesie van de Helmetwijk. Samen met de gemeenschappelijke tuin en de centrale ontmoetingsplek voegt het zo een uitgesproken collectieve component toe aan de renovatie van de sociale woningen.
Met een investeringsbedrag van bijna 12,7 miljoen euro combineert het project de grondige renovatie van het bestaande woningbestand met een herinrichting van de gemeenschappelijke buitenruimte. De woningen beantwoorden opnieuw aan hedendaagse comfort- en energie-eisen, terwijl terrassen, balkons en de tuin de beschikbare buitenruimte vergroten. Vooral de ontsluiting van het binnengebied verandert de organisatie van het bouwblok: door de bestaande woningen rechtstreeks met een groene, collectieve ruimte te verbinden, krijgt het ensemble naast 41 vernieuwde woningen ook een nieuw gemeenschappelijk hart.