Een gevel met meerdere levens: doordacht houtgebruik voor Mobiliteitshub Arenberg

Ook op technisch technisch vlak is de gevel veelzijdig. Zo werden de vrijstaande lamellen in hun beoogde configuratie getest op brandreactie en behaalden B-s1,d0 zonder brandvertragende behandeling van het hout. Achter de lamellen werd aan één gevelzijde bovendien een lichtwerend doek geïntegreerd om de impact op vleermuizen te beperken. 

Houten ritme

Mobiliteitshub Arenberg maakt deel uit van de verdere ontwikkeling van het Wetenschapspark Arenberg. SVR-ARCHITECTS ontwikkelde samen met JHK Architecten een visie voor de inpassing van het parkeergebouw binnen het masterplan van KCAP. Het gebouw telt negen verdiepingen van telkens ongeveer 3.000 m², goed voor een totale oppervlakte van zo'n 27.000 m² en 850 parkeerplaatsen. STRABAG Belgium staat in voor de sleutel-op-de-deurrealisatie in opdracht van Parkeergebouw BV, een consortium van omliggende gebouwen dat wordt ondersteund door KU Leuven. 

De open houten gevel geeft het omvangrijke volume een herkenbare identiteit. De lamellen zijn onder een hoek geplaatst en vormen een lijnenspel dat verandert met de positie van de voorbijganger. Voor de gevel werd het Europees gepatenteerde Forestlines^®-systeem toegepast. "Dat werd bewust gecombineerd met een minimale, losmaakbare toevoeging van een intelligent aluminium extrusieprofiel, om het massieve hout maximaal op te waarderen op het vlak van brandveiligheid, losmaakbaarheid en herbruikbaarheid", licht Steven Paulussen van Paulussen Houthandel toe.  

Overstock als vertrekpunt

Voor de lamellen viel de keuze op Guariuba (Clarisia racemosa), een duurzame hardhoutsoort met een goudgele tot goudbruine kleur. Guariuba behoort tot de zogenaamde Lesser Known Timber Species: houtsoorten die geschikt zijn voor hoogwaardige toepassingen, maar in België relatief weinig worden gebruikt.

Bij de zagerij was al een overstock Guariuba beschikbaar in de maat 52 × 130 mm. In plaats van uitsluitend nieuw hout in een projectspecifieke maat te laten zagen, werd die bestaande voorraad als uitgangspunt genomen voor de productie van de lamellen.

Omdat de partij echter niet volstond voor de volledige gevel, werd aanvullend hout 'op rendement' verzaagd. Daarbij worden niet alleen lange, commercieel courante maten geselecteerd, maar ook kortere bruikbare delen van de stam. De verschillende houtlengtes werden vervolgens gevingerlast tot lange lamellen die vormstabiel in de gevel kunnen worden toegepast. Zo krijgen houtdelen die afzonderlijk moeilijker inzetbaar zijn toch een hoogwaardige toepassing. 

"Dit is voor ons een belangrijk aspect van duurzaam materiaalgebruik: niet uitsluitend kijken naar de hoeveelheid hernieuwbaar materiaal, maar ook naar het rendement waarmee de beschikbare grondstof wordt benut", zegt Steven. Houthandel Paulussen leverde het Guariuba en stond ook in voor de traceerbaarheid tot in de duurzaam beheerde FSC^®-bossen van Precious Woods. 

Lichtscherm voor vleermuizen

Ook biodiversiteit speelde een rol in de technische opbouw van de gevel. Omdat licht vanuit het parkeergebouw 's avonds en 's nachts naar de omgeving kan uitstralen, werd achter de lamellen aan één gevelzijde een lichtwerend doek aangebracht. Dat moet de lichtverstoring voor aanwezige vleermuizen beperken. De toevoeging kon niet los worden gezien van de brandveiligheid van de gevel. Het doek werd daarom meegenomen in de brandtesten van de uiteindelijke gevelconfiguratie.

Vrijstaande lamellen getest

De lamellen staan vrij voor de achterliggende constructie. Bij brand kunnen ze daardoor potentieel zowel aan de voor- als achterzijde worden blootgesteld aan vlammen en hete rookgassen. Dat vraagt om een andere benadering dan bij een traditionele gesloten houten gevelbekleding.

"De Forestlines^®-lamellen werden daarom in een vrijstaande configuratie getest, met blootstelling aan beide zijden. Ook het lichtwerende doek maakte deel uit van de onderzochte end-use-opstellingen. De verschillende geteste configuraties behaalden brandreactieklasse B-s1,d0, zonder brandvertragende behandeling van het hout", legt Steven uit.

Van goudbruin naar zilvergrijs

Bij de montage heeft Guariuba een warme goudbruine kleur. Onder invloed van zon, regen en andere weersomstandigheden zal het onbehandelde hout geleidelijk natuurlijk vergrijzen. Op sommige plaatsen is die evolutie al stilaan zichtbaar. De warme tinten maken uiteindelijk plaats voor een zilvergrijze patina. Die verandering wordt niet tegengegaan met coatings of periodieke behandelingen, maar maakt deel uit van de gekozen materialisatie.

Mobiliteitshub Arenberg brengt zo verschillende ambities samen in één gevel. Een bestaande houtvoorraad en kortere houtlengtes krijgen een hoogwaardige bestemming, de technische opbouw is losmaakbaar, de ecologische impact van nachtelijke verlichting wordt beperkt en de brandreactie werd onderzocht in configuraties die aansluiten bij de werkelijke toepassing. Zo vormen architectuur, materiaalrendement, biodiversiteit en brandveiligheid hier onderdelen van een geïntegreerd gevelontwerp.

"Voor grootschalige parkeergebouwen laat Mobiliteitshub Arenberg daarmee mooi zien wat er mogelijk is wanneer hout niet alleen als esthetische gevelbekleding wordt bekeken, maar als een volwaardig technisch bouwmateriaal", besluit Steven.