“Verder werken aan gisteren”: VRP organiseert voorjaarscongres rond erfgoed (Turnhout, 7 mei 2026)
-
© Liam Gardiner
De Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning (VRP) zet met haar voorjaarscongres voluit in op erfgoed als motor voor ruimtelijke kwaliteit. Onder de titel “Verder werken aan gisteren” wil het congres afrekenen met het hardnekkige beeld van erfgoed als een hinderpaal. In plaats daarvan schuift het erfgoed naar voren als een drager van identiteit, kennis en ontwerpkwaliteit. Restanten uit het verleden bieden niet alleen context, maar ook concrete handvatten voor hedendaagse vraagstukken zoals waterbeheer, duurzaamheid en collectief ruimtegebruik.
Centraal staat de zogenaamde erfgoedreflex: vertrekken vanuit wat er al is en van daaruit nieuwe ontwikkelingen vormgeven. Het congres brengt projecten en methodes samen die tonen hoe erfgoed een actieve rol kan spelen in ruimtelijke transformaties. Daarbij is er niet alleen aandacht voor inspirerende cases, maar ook voor de instrumenten die nodig zijn om erfgoedwaarden effectief te verankeren in beleid en ontwerppraktijk. Zo wordt de brug geslagen tussen analyse, ontwerp en uitvoering.
Van analyse naar ontwerppraktijk
Het programma start met een reeks lezingen die focussen op het lezen en begrijpen van erfgoed. Sprekers als Joke Buijs en Tom Heremans tonen hoe historische bronnen en ruimtelijke analyse kunnen leiden tot rijkere ontwerpen. Ook de gelaagdheid van erfgoed komt aan bod: van zichtbare structuren tot verborgen betekenissen. Vervolgens verschuift de focus naar het vertalen van data en kennis naar concrete inzichten die ontwerpers en beleidsmakers kunnen inzetten in hun dagelijkse praktijk.
In de namiddag kiest het congres voor verdieping via thematische deelsessies. Die behandelen uiteenlopende invalshoeken: erfgoed als hefboom in transitieopgaven, het landschap als levend archief, en de zoektocht naar lokale instrumenten voor een doordacht erfgoedbeleid. Daarbij wordt expliciet gekeken naar zowel beschermd als niet-beschermd erfgoed, en hoe beide categorieën een volwaardige plaats kunnen krijgen in hedendaagse ontwikkelingen.
Erfgoed als gedeelde verantwoordelijkheid
Opvallend is de sterke nadruk op samenwerking en participatie. Verschillende sessies tonen hoe erfgoedprojecten baat hebben bij het betrekken van bewoners en lokale kennis. Praktijken rond co-creatie en ‘slow growth’ illustreren hoe erfgoed niet alleen fysiek, maar ook sociaal verankerd kan worden. Tegelijk komt ook het spanningsveld tussen behoud en aanpassing aan bod, met concrete voorbeelden van herbestemmingen die nieuwe functies koppelen aan historische structuren.
Tot slot wordt het financiële luik niet uit de weg gegaan. In een context van stijgende kosten en terugtrekkende overheden zoeken sprekers naar haalbare modellen voor erfgoedontwikkeling. Van coöperatieve investeringsfondsen tot alternatieve financieringsstrategieën: het congres maakt duidelijk dat ook de economische kant van erfgoedzorg innovatie vraagt. Het geheel wordt afgerond met praktijkbezoeken en een slotlezing over goed opdrachtgeverschap.
Het voorjaarscongres van de VRP vindt plaats op 7 mei 2026 op Campus Blairon – Europeion in Turnhout. Inschrijven kan tot woensdag 29 april via de website van de VRP.