Sneller beelden maken is nog geen architectuur maken: Ruben Verstraeten (UGent) over AI tussen visualisatie, routine en verantwoordelijkheid
Artificiële intelligentie schuift steeds nadrukkelijker mee aan tafel in de architectuurwereld. Niet alleen als gespreksonderwerp, maar ook als concreet instrument in ontwerppraktijk en onderwijs. Tijdens de denkavond De Artificiële Architect op woensdag 6 mei in Gent belicht Ruben Verstraeten, professor aan de UGent, die evolutie vanuit een technisch én kritisch perspectief. Zijn bijdrage draagt de titel “More Than Chat wrap up” en zoomt in op generatieve AI voorbij het intussen vertrouwde discours over taalmodellen.
Wie artificiële intelligentie in architectuur nog altijd vooral associeert met tekstprompts en chatbotantwoorden, dreigt volgens Verstraeten een belangrijk deel van het verhaal te missen. De focus van zijn lezing ligt dan ook elders: op beeldgeneratie, op de onderliggende technieken, en vooral op de vraag waar die vandaag al relevant worden in de architectuurpraktijk.
VAN CHATBOT NAAR BEELDMACHINE
Binnen de UGent werkte Verstraeten recent aan een summerschool rond generatieve AI voor architectuurbeelden. Met open source tools werden verschillende experimenten opgezet, gebundeld in een expo en binnenkort ook in een publicatie. Tijdens de lezing licht hij niet alleen resultaten toe, maar ook de werking erachter. “Ik wil toch een keer de motorkap opentrekken en tonen hoe die technologie in elkaar zit”, zegt hij.
Die insteek contrasteert met het meer beschouwende perspectief van andere sprekers. Waar het debat vaak blijft hangen in abstracte vragen, vertrekt Verstraeten vanuit toepassing: waar werkt het vandaag al?
TIEN SECONDEN WERK
Een eerste antwoord ligt in visualisatie. AI genereert in enkele seconden beelden waarvoor klassieke renderprocessen aanzienlijk meer tijd en middelen vragen. “Tien seconden om een beeld te genereren. Stel u voor dat u dat met traditionele visualisatietechnieken zou moeten doen”, klinkt het.
"Tien seconden om een beeld te genereren: stel u voor dat u dat met traditionele visualisatietechnieken zou moeten doen."
Perfect is dat niet - fouten sluipen er makkelijk in - maar dat is ook niet het punt. In vroege ontwerpfases draait het om snelheid en variatie. AI levert sneller materiaal om te vergelijken, bij te sturen of te presenteren.
GERICHT STUREN MET BEPERKTE DATA
Achter die snelheid zit onder meer LoRA (Low-Rank Adaptation): een techniek waarmee een generiek AI-model verfijnd wordt met een beperkte set beelden. Zo trainde Verstraeten een model met een vijftiental art-decofoto’s en paste dat toe op een ontwerp in Ronse.
Het resultaat: geen generiek beeld, maar een visualisatie die stilistisch aansluit bij een specifieke context. Precies daar ligt de meerwaarde, niet in het vervangen van ontwerp, wel in het versnellen van keuzes rond sfeer en materialiteit.
INSPIRATIE ZONDER STANDPUNT
Zodra AI wordt ingezet voor conceptvorming, wordt Verstraeten voorzichtiger. Systemen combineren beelden, tekst en referenties tot verrassende composities, maar blijven volgens hem vooral bestaande patronen herschikken. “Wat die technologie doet, is in essentie bestaande patronen reproduceren”, zegt hij.
Inspiratie? Zeker. Maar echte ontwerpbeslissingen - waarom iets werkt, op welke schaal, in welke context - blijven mensenwerk.
DE ECHTE WINST: ALLES WAT NIEMAND GRAAG DOET
Opvallend: de grootste potentie van AI ziet Verstraeten niet in beelden, maar in het minder zichtbare werk van architectenbureaus. Bestekken, meetstaten, regelgeving, administratieve processen: precies daar zit vandaag veel tijdverlies. “Moeten wij echt voor de vijfhonderdste keer een regenwaterput gaan berekenen?” vraagt hij zich luidop af.
"Moeten wij echt voor de vijfhonderdste keer een regenwaterput gaan berekenen?"
AI kan helpen om logica uit complexe teksten te halen en die te koppelen aan modellen of ontwerpdata. Dat is geen evident traject want regelgeving zit vol ambiguïteit, maar wel een richting met structurele impact.
CREATIVITEIT EN AUTEURSCHAP
Beknot AI de creativiteit? Volgens Verstraeten niet. Wie sneller opties kan testen, kan ook sneller betere keuzes maken. De interessantere vraag gaat over auteurschap. “Het blijft de grootste diefstal van de eeuw”, zegt hij over de manier waarop AI-modellen gevoed worden met bestaande data. Tegelijk nuanceert hij: architectuur draait zelf al decennialang om referenties en herinterpretatie.
WAT BLIJFT DE ROL VAN DE ARCHITECT?
Het beroep verdwijnt niet, maar verschuift wel. Minder routine, meer reflectie. Minder repetitie, meer positionering. AI maakt kennis en beeldvorming toegankelijker, ook voor niet-architecten. Dat zet druk op het klassieke profiel, maar opent tegelijk ruimte voor een andere rol: die van kritische denker over de gebouwde omgeving.
ONDERWIJS ONDER DRUK
Die verschuiving is ook zichtbaar in het onderwijs. Parametrisch ontwerpen, ooit niche en technisch, wordt toegankelijker doordat AI beschrijving omzet in geometrie. “Het is alsof er een dam gebroken is”, zegt Verstraeten over de snelheid waarmee studenten die tools oppikken.
Tegelijk blijft de spanning tussen analoog en digitaal bestaan. Niet als conflict, eerder als wisselwerking, maar wel in een tempo dat moeilijk te negeren valt.
GEEN HYPE, MAAR PRECISIEWERK
Voor Verstraeten schuilt het probleem niet in de technologie zelf, maar in de vaagheid van het begrip “AI”. Pas wanneer duidelijk is over welke toepassingen het gaat, wordt een zinvol debat mogelijk. Zijn lezing op 6 mei belooft dan ook geen grote claims, maar iets anders: een poging om scherp te krijgen waar AI vandaag echt iets verandert, en waar niet.
Vier stemmen, vier invalshoeken
Naast Ruben Verstraeten brengen nog drie sprekers hun perspectief:
- Paulus Present – docent aan de UGent, en digi-specialist bij Bureau Bouwtechniek
Topic: De Artificiële Architect - Marius Grootveld – docent aan RWTH Aachen, oprichter Veldwerk Architecten
Topic: Cultural Texture - Jan Mannaerts – docent aan de UGent, oprichter 360 architecten
Topic: Bespiegelingen van een ontwerper
Moderator: ir. arch. Peggy Totté - Architectuurwijzer
Meer dan een technologisch verhaal
De inzet van de avond, die kadert binnen het vak ‘beroepspraktijk: deontologie voor de ingenieur-architect’ van prof. arch. Jan Moens, reikt verder dan tools of efficiëntie. Het gaat over auteurschap, verantwoordelijkheid en beroepsethiek. Over de vraag of architectuur zich laat vangen in modellen en patronen, of net ontsnapt aan die logica.
En uiteindelijk: wat verwacht de samenleving van een architect in een tijdperk waarin ontwerpen deels uitbesteed raakt aan machines?
Na afloop is er een receptie, bedoeld als verlengstuk van de avond: informeel, maar vaak het moment waarop standpunten uitgediept worden.
Praktisch
- Datum: woensdag 6 mei 2026
- Uur: 19u (deuren om 18u45)
- Locatie: Auditorium Quetelet, Campus Tweekerken (locatie)
