Wonen als basisrecht: DMOA-spin-off BRUNO bij tien Radicale Vernieuwers 2026
BRUNO vzw, een initiatief van DMOA architecten, behoort tot de tien Radicale Vernieuwers van 2026. De erkenning van de Sociale InnovatieFabriek bekroont organisaties die maatschappelijke uitdagingen op een vernieuwende manier aanpakken. Met BRUNO wil architect en initiatiefnemer Benjamin Denef een antwoord bieden op de groeiende wooncrisis door kwalitatieve woningen te ontwikkelen die blijvend betaalbaar blijven voor mensen die vandaag moeilijk toegang vinden tot de woningmarkt. Tot en met 17 juni kan het publiek bovendien stemmen voor de publieksprijs.
De selectie is een erkenning voor een aanpak die bewust afwijkt van de klassieke logica van de vastgoedmarkt. Waar woningen vaak worden beschouwd als investeringsproducten, vertrekt BRUNO vanuit de overtuiging dat wonen in de eerste plaats een basisrecht is. Als architect-bouwheer ontwikkelt de organisatie zelf projecten en zoekt ze naar manieren om betaalbaarheid, architecturale kwaliteit en maatschappelijke meerwaarde met elkaar te verzoenen.
Een juridisch model tegen speculatie
Centraal in de werking staat het zogenaamde BRUNO-pact, een juridisch kader dat ervoor zorgt dat woningen ook op lange termijn betaalbaar blijven. Eigenaars kunnen een woning enkel gebruiken als eigen en enige woning, terwijl de verkoopprijs bij een latere overdracht slechts beperkt mag stijgen volgens de gezondheidsindex. Op die manier worden woningen beschermd tegen speculatie en blijven ze toegankelijk voor toekomstige bewoners.
Ook lokale overheden spelen een actieve rol binnen dat model. Via een voorkooprecht kunnen steden en gemeenten woningen opnieuw verwerven tegen de vooraf afgesproken voorwaarden, zodat de betaalbaarheid behouden blijft. Alle afspraken worden juridisch verankerd in de basisakte van de woning, waardoor ze ook op lange termijn van kracht blijven en niet afhankelijk zijn van tijdelijke engagementen.
Ontstaan vanuit architectuur en maatschappelijke betrokkenheid
BRUNO ontstond vanuit DMOA architecten en Maggie Program, de organisatie die scholen realiseert in conflictgebieden. Vanuit die ervaring groeide bij Benjamin Denef de ambitie om ook in Vlaanderen nieuwe antwoorden te formuleren op de wooncrisis. Na jaren ervaring binnen de klassieke projectontwikkeling stelde hij zich steeds vaker de vraag hoe woonprojecten eruit zouden zien als maatschappelijke impact belangrijker wordt dan financieel rendement.
Die andere benadering vertaalt zich ook in de manier waarop BRUNO samenwerkt met publieke partners. De organisatie kiest bewust voor open boekhouding, beperkte marges en duidelijke samenwerkingsovereenkomsten met steden en gemeenten. In plaats van een model waarin ontwikkelaars en overheden tegenover elkaar staan, wil BRUNO vertrekken vanuit gedeelde doelstellingen rond betaalbaarheid, duurzaamheid en sociale meerwaarde.
Transparantie als hefboom voor verandering
BRUNO ziet zichzelf niet alleen als ontwikkelaar, maar ook als katalysator voor een bredere verandering in de woonsector. Volgens Denef ontbreekt het vandaag vaak aan transparantie over de werkelijke kosten en marges van vastgoedprojecten. Daarom kiest de organisatie ervoor om financiële modellen en projectcijfers openlijk te delen, ook tijdens lezingen en congressen.
Met die openheid wil BRUNO aantonen dat een andere manier van ontwikkelen mogelijk is. Winst hoeft daarbij geen taboe te zijn, maar wordt beschouwd als één van de kostenposten binnen een project, naast architectuur, materialen en uitvoering. Door afspraken helder vast te leggen en verschillende partners rond dezelfde tafel te brengen, probeert de organisatie het vertrouwen tussen overheden, ontwikkelaars en bewoners opnieuw te versterken.
Naast BRUNO selecteerde de jury ook Compagnie Cordial, BRAVE, Maurice & Nora, Planet B, Waste Warriors, Nestinvest, Dressr, Soteriahuis Brugge en Steward-owned als Radicale Vernieuwers 2026. De jury- en publiekswinnaar worden bekendgemaakt op 18 juni in M Leuven. Wie BRUNO of een andere winnaar wil steunen voor de publieksprijs, kan nog tot 17 juni om 12 uur stemmen via https://www.radicalevernieuwers.be/publieksprijs.
